‘The Architecture of Cities and Social Codes’: de bijdrage van Marwa al-Sabouni aan het boek en het project Mobile Home(less)
  • Mobile Home(less) @ Habitare
1 juni 2017

Vluchtelingen: een nieuwe categorie mensen die op het toneel van onze onrustige hedendaagse wereld is verschenen. Miljoenen mensen, van huis en haard verdreven en zo talrijk dat ze een eigen land zouden kunnen vullen, een eigen vlag zouden kunnen zwaaien op de Olympische Spelen en een ‘crisis’ veroorzaken in de internationale gemeenschap. Naast al hun andere leed is het grootste verdriet van vluchtelingen het beschamende etiket van thuisloosheid. Waar een vluchteling ook neerstrijkt, het verlies van een thuis is onoverkomelijk. Een thuis is onvervangbaar.

De zoektocht naar een thuis is echter niet alleen de zorg van degenen die gedwongen door omstandigheden op drift zijn geraakt, maar ook voor de vele anderen die in deze moderne tijd een definitie van ‘thuis’ zoeken. In velen van ons huist een innerlijke vluchteling die verlangt naar een plek om zich te vestigen. De opkomst van modern nomadisme is het bewijs van een nieuw soort thuisloosheid, waarbij een thuis in puin en hevig verlangen naar een nieuw thuis voortdurend in conflict zijn.

Met zijn kunstwerk brengt Anssi Pulkkinen dat thuis in puin vanuit Syrië beangstigend dichtbij. Uitgestald in het hart van Europese steden kunnen de Syrische brokstukken niet weggestopt in ons hoofd blijven. Hoewel de schaal ontbreekt – in Syrië zijn hele steden in puin gelegd – komt de symbolische reis van deze brokstukken zo sterk overeen met de reis van een vluchteling, dat er onherroepelijk een verband zichtbaar wordt met de psychologische bagage die een vluchteling met zich mee torst.

Als architect zie ik dat verband nog veel duidelijker in de structuur van onze omgeving en onze relatie daartoe; een onderwerp dat ik heb onderzocht in mijn boek ‘The Battle for Home’, en waarop ik dieper inga in het essay dat ik schreef voor de aanstaande publicatie die verschijnt in het kader van het project Mobile Home(less). Aan dat boek werkten naast ikzelf nog negen andere schrijvers mee. Ieder van ons reageert vanuit de eigen achtergrond op de installatie van Pulkkinen.

Terwijl ik mijn stad verloor aan verwoesting en bleef wonen tussen de open wonden, begon ik mezelf bepaalde vragen te stellen die ik ook in mijn bijdrage behandel: vragen als ‘Wat maakt een stad een stad?’, ‘Hoe wordt de structuur van een stad beschermd?’ en ‘Welke rol speelt de architect hierin?’.

In mijn essay, ‘The Architecture of Cities and Social Codes’, probeer ik die cruciale vragen te beantwoorden door de voorwaarden van een vreedzame sociale code te onderzoeken, waarbij de inrichting en esthetiek van een ruimte een belangrijke rol spelen voor het behoud van de functionaliteit van een vreedzame omgeving. Onze Syrische steden waren van oudsher gebaseerd op een paradigma dat honderden jaren lang zijn werkzaamheid heeft bewezen. Ze waren een soort schoot waarin burgers zich tevreden en veilig voelden, waarin ze thuishoorden. Ze maakten een economische groei mogelijk die de levenscyclus van de stad in stand hield. En het waren plaatsen waar verschillende gemeenschappen met verschillende achtergronden vreedzaam konden samenleven. Toch kwamen er tijden waarin dit alles vanwege meerdere factoren instortte. Die factoren hebben een grote invloed gehad op de transformatie van de vorm van onze steden. Veel van die transformaties voltrokken zich vóór de oorlog, waarna conflicten uitbraken die verwoestten wat nog restte.

In deze beslissende tijden, nu Syrische steden aan hevige verwoestingen onderhevig zijn, is het van het grootste belang lering te trekken uit de tijd waarin deze steden werden opgebouwd, en na te gaan hoe die kennis kan worden ingezet. In mijn bijdrage benoem ik drie hoofdelementen van de architectuur van oude Syrische steden die de voorwaarden voor een vreedzame sociale code onder de bevolking schiepen. Daarnaast ga ik in op het ‘omslagpunt’ waarop succes zelfvernietigend wordt. Dit begrip werd ontwikkeld door de Amerikaanse stadsactiviste Jane Jacobs en door mij verder uitgewerkt en aangepast voor Syrische steden.

Neerstrijken is wat mensen doen op aarde, het is de manier waarop we ons bestaan inrichten en ordenen. Onze dorpen en steden zijn de belichaming van die behoefte, maar dienen wel de eigenschappen te bezitten die ons in staat stellen een thuis te vinden.

Share on FacebookShare on Google+Tweet about this on Twitter

Marwa Al-Sabouni

De Syrische architecte Marwa al-Sabouni spreekt in september op woonbeurs Habitare in Helsinki over wederopbouw in Syrië. Al-Sabouni woont in Homs en is architecte en schrijfster. Haar opvattingen over de invloed van stedenbouw op het uitbreken van de oorlog in Syrië trokken wereldwijd belangstelling. Al-Sabouni is een van de schrijvers die meewerken aan een boek Home Reassembled – On Art, Destruction and Spaces in Motion  van het Fins Cultureel Instituut voor de Benelux in het kader van het project Mobile Home(less). Het boek wordt in het najaar van 2017 gepresenteerd op Habitare, waar ook Anssi Pulkkinens werk ‘Street View (Reassembled)’ voor het eerst in Finland tentoongesteld wordt.

Share on FacebookShare on Google+Tweet about this on Twitter

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd.