De sprookjeswereld van Kaurismäki: een van de laatste in zijn soort
  • Sherwan Haji & Sakari Kuosmanen
5 april 2017

 

Tekst: Alix Helfer / Foto: Laura Kacsóh

In maart veroverde Aki Kaurismäki’s nieuwste film ‘The Other Side of Hope’ de bioscopen in de Benelux. Ook deze film heeft de diep humane grondtoon die zo typerend is voor Kaurismäki. De film bijt zich dapper vast in de neteligste kwesties van deze tijd, zoals de situatie van vluchtelingen, eenzaamheid en nood. Het Fins Cultureel Instituut interviewde de hoofdrolspelers op de avond van de première in Brussel.

 

De paden van twee vreemdelingen kruisen elkaar op een donkere weg. Eén blik spreekt boekdelen, de pijn staat in hun ogen te lezen. Aki Kaurismäki’s nieuwste film The Other Side of Hope heet het publiek welkom in de karakteristieke wereld van de regisseur, opgebouwd uit sobere visuele elementen, laconieke humor en zwijgzame personages.

Zoals we van Kaurismäki gewend zijn, volgen we de avonturen van twee antihelden. Het zware thema wordt met humor en drama verweven tot een onderhoudende film.

The Other Side of Hope vertelt het verhaal van vertegenwoordiger Wikström (Sakari Kuosmanen), die zijn werk en huwelijk beu is en een nieuw leven begint als uitbater van een restaurant, en van de Syrische vluchteling Khaled (Sherwan Haji), die geteisterd wordt door kafkaëske autoriteiten en Finse vreemdelingenhaat.

“In de film gaat het vaak over geluk. Het lot is van grote invloed in een mensenleven. Het enige wat we hebben in deze wereld is hoop, zegt Kuosmanen. Een van de boodschappen van deze film is dat er geen engelen en geen demonen bestaan. Maar we kunnen wel goede en kwade trekken in mensen onderscheiden”, vult Haji aan.

Muziek speelt een belangrijke rol in de film. Dat is een eerbetoon aan Finse songwriters. Al in het begin van de film treedt de bekende Finse zanger Tuomari Nurmio op als straatmuzikant. Ook Harri Marstio maakt zijn opwachting.

“Aki vertelde me dat hij [Marstio] rechtstreeks uit het ziekenhuis kwam om de scène op te nemen. Hoewel hij ernstig ziek is, kwam hij dat mooie nummer met ons delen”, vertelt Haji.

’Dit land is een hard land, een stenen land, dit land van lange wolken. De Schepper mag dan zaaien en vergeven, dit land doet dat nooit,’ zingt Marstio in de film voor twee asielzoekers die wachten op het besluit van de Finse autoriteiten. De andere liedjes uit de film zijn al net zo treffend, vindt Kuosmanen.

“Aki wil veel vertellen met muziek. Er zitten belangrijke en mooie nummers in de film, die het verhaal voorzien van een dieper besef. Dankzij de muziek krijgt de kijker ook tijd om de boodschap van de film te laten bezinken.”

Als vaste acteur en oude vriend van Kaurismäki raakt de film Kuosmanen ook op persoonlijk vlak. Als restaurateur weet hij hoe moeilijk het kan zijn om zich als leek in die branche te vestigen.

Ik ben zo’n wannabe-zakenman die liever aan het welzijn van anderen denkt dan aan dat van zichzelf. Wikström is net zo’n ruwe bolster met een blanke pit die zijn doel probeert te bereiken. Onder zijn harde voorkomen schuilt een warm hart, zegt Kuosmanen, en hij verduidelijkt: Wat me het meeste ontroerde was het moment waarop Wikström zijn geluk beproeft en een sushibar begint. Hij denkt dat Japanners dol zijn op wasabi, en dus wordt dat overal dik opgesmeerd. Ik ben nog steeds niet helemaal over die scène heen.”

Anders dan zijn personage Khaled kwam Haji naar Finland voor de liefde. Al is de Syrische acteur in het land van Kaurismäki geen vluchteling, toch kan hij zich goed met zijn personage vereenzelvigen.

Ik kon me makkelijk inleven in Khaled. Ik was een vreemdeling in Aki’s wereld. Ik ben Sakari en de anderen achter deze film dankbaar dat ze me als nieuwkomer zo goed hebben ontvangen. Deze film versterkt mijn band met Finland, het land waarvoor ik heb gekozen. Het was geweldig om zulke pleitbezorgers van fatsoen en moraal te vinden. Het zijn oprecht goede mensen. Dat is iets moois en zeldzaams. Zulke mensen zijn lang niet zo makkelijk te vinden.”

De film biedt heel subtiel verschillende blikken op de huidige humanitaire crisis en de zware reis die mensen afleggen om elders nieuwe hoop te vinden. De verhoren van de immigratiedienst en de besluiten van de autoriteiten konden niet realistischer zijn, al zijn de situaties in de film fictief.

“In de verhoorkamer van de immigratiedienst zegt Khaled: ‘Ik weet niet wie de raket afschoot, de regeringstroepen, de rebellen, de VS, Rusland, Hezbollah of IS,’” citeert Kuosmanen het script, en hij voegt eraan toe: “Dat vind ik een van de belangrijkste zinnen uit de hele film. Hoe kun je leven in een land waar er zo veel partijen zijn die raketten op je afschieten?”

Volgens Haji imponeren de weinig spraakzame personages met hun zwijgzaamheid. Die maakt meer indruk dan schreeuwerige meningen over immigratie op sociale media.

“Als je Khaled ziet, kun je je goed voorstellen dat Kaurismäki op enig moment zelf vluchteling zou zijn geweest. Hoewel Khaled een asielzoeker is, wordt hij niet eendimensionaal of monochroom neergezet. Hij is geen bedreiging voor de maatschappij en hij is ook niet zielig. Hij is gewoon een mens”, zegt Haji, en hij vervolgt: “‘Als we geen mensen zijn, wat zijn we dan?’, zei Aki in Berlijn. Het is zo triest dat we onze menselijkheid vergeten in de huidige wereld, in alle chaos. Ik zeg altijd dat Aki de laatste Don Quijot van La Mancha is, die vecht tegen de reus, tegen deze waanzin.”

Share on FacebookShare on Google+Tweet about this on Twitter

ANDER NIEUWS