Zweedse, Noorse, Deense en Finse tegenwoordigers van misdaadliteratuur zijn de laatste tijd bekend geworden, ook buiten de grenzen van hun thuisland. Scandinavische thrillers bereiken buiten Scandinavië eveneens hoge verkoopcijfers. De sleutel tot het geheim van het succes van de Scandinavische misdaadliteratuur wordt deze zomer in Nederland en België in bepaalde mate ontrafelt. Er wordt begin juni in beide landen een aan de Noordelijke misdaadliteratuur en –auteurs gewijde campagne georganiseerd, waarin de ingrediënten van een geslaagde thriller nader worden beschouwd.
1.6. - The Power of Plots, Melkweg, Amsterdam
In Nederland is sinds 1989 de hele maand juni gewijd aan de misdaadliteratuur in de vorm van de Maand van het Spannende Boek. Het thema van deze maand in 2010 is Scandinavische misdaadliteratuur. In praktijk betekent de Maand van het Spannende Boek dat er in juni overal in Nederland happenings rondom dit thema worden georganiseerd, en boekwinkels bieden, net voor de zomervakantie, verschillende bijpassende leespakketten aan. Eén van de belangrijkste kenmerken van de thrillermaand is een misdaadroman die speciaal wordt geschreven voor de campagne en die door boekwinkels als geschenkboek gratis wordt uitgereikt bij andere aankopen. Het geschenkboek van dit jaar is Onmacht, geschreven door Charles den Tex.
De Maand van het Spannende Boek-campagne wordt op 1 juni geopend in de Melkweg in Amsterdam, tijdens de Power of Plots-misdaadroman feestavond. Verscheidene Scandinavische schrijvers van spannende boeken zijn uitgenodigd om te discussiëren over het succes van de Scandinavische misdaadroman. Het programma van de avond is verdeeld over vier verschillende zalen - in drie daarvan komen Scandinavische misdaadauteurs zich voorstellen, over hun boeken vertellen en vragen beantwoorden. De grootste namen uit de misdaadliteratuur in Europa zijn aanwezig, zoals Roslund&Hellström en Jens Lapidus uit Zweden, Jo Nesbø en Unni Lindell uit Noorwegen en Leif Davidsen uit Denemarken.
3.6. - Nordic Crime Night, Vooruit, Gent
Hoe komt het dat auteurs uit de Scandinavische landen zulke sterke thrillers schrijven? Wat maakt de stijl uit het (hoge) Noorden zo uniek? Hoe waarheidsgetrouw of sociaalkritisch wordt de samenleving in de misdaadliteratuur voorgesteld? Op al deze vragen hopen we een antwoord te kunnen geven tijdens een literaire avond met vijf Scandinavische misdaadauteurs: Uit Zweden komt het schrijversduo Roslund & Hellström, Noorwegen wordt vertegenwoordigd door Unni Lindell, Finland stuurt Matti Rönkä uit en Leif Davidsen houdt de Deense eer hoog.
Tijdens deze Nordic Crime Night willen we verder gaan dan de gebruikelijke “fifteen minutes of fame” voor elk van de auteurs. We willen de stereotypen over het imago van de Scandinavische thrillers in vraag stellen. Wat maakt die Scandinavische misdaadliteratuur tot wat ze is; zo uitzonderlijk én zo goed ? Waarom zijn die "krimi's" zo herkenbaar anders ? Anderzijds; bestaat er wel zoiets als de "Scandinavische" misdaadliteratuur ? En hoe is die Noordelijke zondvloed aan (goede!) thrillers te verklaren als de misdaadcijfers er eigenlijk relatief laag zijn ?
"Nothing happens here, so we write about crime", zei Leif Davidsen ooit; is dat de verklaring, om de verveling tegen te gaan ? En klopt het dat er vandaag de dag twee stromingen zijn; de zogenaamde sociaal-pedagogische policiers en de weerwraakthrillers ? Trouwens, hoe groot is de erfenis van het legendarische Zweedse schrijverskoppel Sjöwall & Wahlöö en wat brengt de toekomst na de successtory van Stieg Larsson's Millennium-trilogie ?
Gastvrouw is journaliste en schrijfster Johanna Spaey. Zij debuteerde in 2005 met Dood van een soldaat, een literaire thriller over WO I waarmee ze de Nederlandse Gouden Strop en de Vlaamse Hercule Poirotprijs won.
Matti Rönkä
De Finse misdaadliteratuur wordt tijdens de thriller-happening in Nederland en België vertegenwoordigd door Matti Rönkä. Nieuwsanker en -redacteur Rönkä is een bekend gezicht in Finland. Hij schreef reeds vier misdaadromans rond de Fins-Russiche Viktor Kärppä. Voor zijn boeken over detective Kärppä viel Rönkä reeds meermaals in de prijzen. Van Rönkä is voorlopig slechts één roman vertaald, met name Grensgeval, die bij Querido verscheen.
Rönkä is een mediafiguur, geboren in 1959. Hij studeerde voor journalist aan de School voor Journalistiek van Sanoma Oy en studeerde af als doctorandus in de Politieke Wetenschappen aan de Universiteit van Helsinki. Rönkä is sinds 1990 in dienst van Yleisradio, waar hij naast zijn functie als hoofd van het nieuws ook als nieuwslezer werkt. In de jaren 2000 heeft hij ook succes geboekt met een carrière als misdaadschrijver. De romans van Rönkä zijn geprezen voor hun taal, humor en analytische blik op de Finse maatschappij. De vertaalrechten van Rönkä’s boeken zijn al verkocht aan tien Europese landen. Zijn romans hebben prijzen en eremeldingen gekregen, zowel in Finland als in het buitenland. De grootste erkenning is wel de in 2009 aan Rönkä uitgereikte Kalle Päätalo-prijs, die aan schrijvers wordt toegekend die literair zijn doorgebroken.
Tot nu toe heeft Rönkä vijf romans met misdaad als thema geschreven, die samen de thrillerserie Viktor Kärppä vormen. Viktor Kärppä is een remigrant uit Sortavala. De gebeurtenissen in zijn leven zijn op vele manieren actueel in de Finse maatschappij. Kärppä functioneert als een inofficiële hulpgever en communicator voor Russische emigranten in Finland, en werkt legaal als bouwvakker en illegaal in andere zaken.
Het debuut van Rönkä, Grensgeval, is verschenen in 2002. De roman heeft twee literatuurprijzen in Duitsland gekregen: een 2de plaats bij De Beste Misdaadroman van het Jaar-competitie in 2007 en een 3de plaats bij de Deutscher Krimi Preis-competitie in 2008. Uitgeverij Querido heeft de roman Grensgeval, als eerste en voorlopig enige, in april van dit jaar in het Nederlands uitgegeven.
Hyvä veli, paha veli (Goede broer, slechte broer) is de tweede roman in de Kärppä-serie en is verschenen in 2003. De derde roman Ystävät kaukana (Vrienden ver weg) werd uitgegeven in 2005. Ystävät kaukana is in 2006 gehonoreerd met de Finse Richtsnoer van het Jaar-prijs en in 2007 met de Scandinavische Glazen Sleutel-prijs. Isä, poika ja pahahenki (Vader, zoon en slechte geest) verscheen in 2007 en is de vierde in de serie geworden. Tuliaiset Moskovasta (Groeten uit Moskou) is het laatste deel in de Viktor Kärppä-serie en deze werd vorig jaar gepubliceerd. De laatste twee delen zijn in Finland ook als luisterboeken te verkrijgen.
De uitgenodigde auteurs:
Anders Roslund (tv-journalist en nieuwsredacteur) en Börge Hellström (criminaliteitsexpert) ontmoetten elkaar toen Roslund de documentaire Lås in dom (Sluit hen op) draaide. Het klikte tussen hen en ook na het afwerken van de film bleven ze samenwerken. Ze klagen dezelfde heikele thema’s aan. De samenwerking resulteerde in de roman Odjuret (in het Nederlands uitgegeven als Vaderwraak), die een groot succes werd. Sindsdien verschenen er nog vier misdaadromans van het duo. De recentste, Drie seconden, is pas uitgekomen bij uitgeverij De Geus.
Schrijfster en journaliste Unni Lindell is een van de best verkopende auteurs in Noorwegen. Ze debuteerde in 1986 met de jeugdroman Den grønne dagen (De groene dag). In de beginjaren van haar carrière schreef Lindell voornamelijk humoristische boeken en kinder- en jeugdromans. Sinds 1999 legt ze zich ook toe op thrillers. Drømmefangeren (De dromenvanger) was de eerste, bekroonde, titel in een rij van zes romans met inspecteur Cato Isaksen in de hoofdrol. In haar misdaadromans speelt het turbulente privéleven van de hoofdpersonages een niet onbelangrijke rol. De Nederlandse vertalingen worden uitgegeven bij Querido.
Leif Davidsen is dé Deense misdaadauteur. Davidsen begon zijn carrière als radiojournalist, en vertoefde onder meer in Spanje en Rusland als correspondent voor Danmarks Radio. Na zijn terugkeer naar Denemarken werd hij hoofdredacteur van het radionieuws. Sinds 1999 wijdt hij zich voltijds aan het schrijven van politieke thrillers. Zijn romans beslaan hoofdzakelijk de recente Europese geschiedenis, van het uiteenvallen van de Sovjetunie over de burgeroorlogen in Spanje en Joegoeslavië tot de huidige situatie in Oost-Europa. Vijf van zijn romans werden in Nederlandse vertaling uitgegeven bij De Geus. De recentste, Den ukendte hustru (De onzichtbare echtgenote) kwam uit in 2008.
The Power of Plots - Avond van het spannende boek
Melkweg, Lijnbaansgracht 234a
1017 PH Amsterdam
Mardi 1 juin 2010, 20h00
Billets et plus d'information www.maandvanhetspannendeboek.nl
Nordic Crime Night
Wat maakt de Scandinavische misdaadliteratuur zo uitzonderlijk (goed)?
Vooruit, Sint-Pietersnieuwstraat 23, Gent
Donderdag 3 juni 2010, 20:00
De toegang is gratis. De interviews en het debat zullen in het Engels gehouden worden. Er is een boekenstand voorzien en na afloop zullen de auteurs signeren.
Een organisatie van
Vooruit
Uitgeverij De Geus
de Koninklijke Noorse Ambassade
de Ambassade van Zweden
het Deens Cultureel instituut Benelux
het Fins Cultureel Instituut voor de Benelux
de Vakgroep Scandinavistiek en Noord-Europakunde (UGent)
Image: Hannes Nykänen