Annukka Vähäsöyrinki en Johanna Sumuvuori: Een humanitaire crisis, of een Europese crisis?
  • uutinen_kuva
3 mei 2016

© Caroline Gluck/Oxfam

De media spelen een grote rol in het bepalen waarover in de samenleving gesproken wordt en vanuit welk perspectief dat gebeurt. Zo wordt de invulling van het begrip ‘vluchtelingencrisis’ in grote mate bepaald door wat erover geschreven wordt en wie het woord krijgt.

In het najaar van 2015 startten het Fins Instituut in Londen en het Fins Cultureel Instituut voor de Benelux een onderzoek naar de manier waarop de grootste dagbladen van Finland, Groot-Brittannië en België berichten over de vluchtelingen- en asielzoekerskwestie die Europa in haar greep houdt. De geanalyseerde dagbladen waren Helsingin Sanomat en Aamulehti uit Finland, The Guardian en The Times uit Groot-Brittannië en Le Soir en De Morgen uit België.

De vluchtelingen- en asielzoekerskwestie is in heel Europa op vele verschillende manieren zichtbaar. De media hebben hun eigen rol in de interpretatie van de feiten en de keuze voor het perspectief. Daarnaast bepalen de media wie een platform krijgen voor hun opvattingen. Dat alles wordt ook weerspiegeld in het politieke debat.

Volgens cijfers van de internationale Organisatie voor Migratie IOM kwamen in 2015 meer dan één miljoen mensen naar Europa om asiel aan te vragen op humanitaire gronden, voornamelijk vanwege de oorlog in Syrië. Dat cijfer is het hoogste in 20 jaar.

De terroristische aanslagen van het najaar van 2015 in Parijs en het voorjaar van 2016 in Brussel hebben geleid tot een hardere opstelling tegenover vluchtelingen en asielzoekers. VN-vluchtelingenorganisatie UNHCR stelt dat het klimaat de laatste jaren in heel Europa is verhard, al vóór de tragische aanslagen. De oorzaken daarvan lopen uiteen, van de economische crisis tot het zichtbaar toegenomen aantal asielzoekers en de opkomst van rechtse, immigratiekritische partijen in verschillende Europese landen.

Uit het rapport van het Fins Instituut in Londen en het Fins Cultureel Instituut voor de Benelux blijkt, dat vluchtelingen en asielzoekers vaak in de eerste plaats worden beschouwd als probleem, bedreiging en crisis. De termen die worden gebruikt om hen te beschrijven zijn vaak van toepassing op natuurfenomenen: een golf, een stroom of een vloed die Europa overspoelt.

De crisis wordt vooral geschetst als een politieke crisis, die de toch al wankele EU op zijn grondvesten doet schudden. Daarnaast wordt de crisis ook geportretteerd als een crisis van de Europese identiteit en waarden. Het oogpunt van vluchtelingen en asielzoekers zelf, de redenen voor hun vertrek en de humanitaire kant van de crisis krijgen minder aandacht. Uit het geanalyseerde materiaal bleek dat de Britse media, The Guardian en The Times, het meeste oog hadden voor humanitaire aspecten, zoals de ervaringen van vluchtelingen en asielzoekers tijdens hun vlucht.

Het is opmerkelijk dat de dreigende en negatieve beelden in het onderzochte materiaal voornamelijk voortkomen uit uitspraken van besluitvormers en autoriteiten, terwijl de journalisten en de door hen geïnterviewde experts vaak met analyses en achtergrondinformatie een veelzijdiger beeld schetsen. Uit het rapport kan worden geconcludeerd dat de media dus nog altijd hun verantwoordelijkheid nemen met betrekking tot het brengen van evenwichtige informatie. Dat was in ieder geval zo in de onderzochte landen, waar de principes van de persvrijheid gehandhaafd worden.

Finland kent de grootste persvrijheid ter wereld[1]. In 1991 werd op de Algemene Vergadering van UNESCO, de VN-organisatie voor onderwijs, wetenschap en cultuur, de Verklaring van Windhoek ondertekend. Daarin staat onder meer dat een vrije en pluralistische pers cruciaal is om de democratische en economische ontwikkeling van naties te garanderen.

De Verklaring van Windhoek wordt jaarlijks gevierd met de Internationale Dag voor de Persvrijheid. Dit jaar vindt de bijbehorende grote internationale conferentie plaats het Finlandia-huis in Helsinki. Op 3 mei wordt daar het mediarapport van de Instituten gepresenteerd. Later dit voorjaar volgen presentaties in Brussel en Londen. Meer informatie over de presentaties is te zijner tijd te vinden op de websites en socialmediakanalen van de Instituten.

 

Johanna Sumuvuori, hoofd maatschappelijk programma, Fins Instituut in Londen
Annukka Vähäsöyrinki, projectcoördinator, Fins Cultureel Instituut voor de Benelux

 

[1]The Washington Post, https://www.washingtonpost.com/news/worldviews/wp/2016/04/20/the-deep-and-disturbing-decline-in-global-press-freedom/, haettu 22.4.2016

Share on FacebookShare on Google+Tweet about this on Twitter

Share on FacebookShare on Google+Tweet about this on Twitter

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd.